Zawieszenie władzy rodzicielskiej

Jedną z form ingerencji sądu w sferę władzy rodzicielskiej jest jej zawieszenie. Istota zawieszenia władzy rodzicielskiej polega na tym, że wynikające z niej prawa i obowiązki rodzica nie przestają wprawdzie istnieć, jednakże przez pewien czas nie mogą być wykonywane. Zgodnie z Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym w przypadku przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej sąd opiekuńczy może orzec jej zawieszenie. W przypadku takiego orzeczenia władza rodzicielska nie wygasa, ale przez pewien czas nie może być wykonywana. Po ustaniu przyczyny zawieszenia władzy rodzicielskiej, po stosownym orzeczeniu sądu rodzic odzyskuje pełnię praw władzy rodzicielskiej, co jest jednoznaczne z decydowaniem o losach dziecka. Główną przesłanką zawieszenia władzy rodzicielskiej jest przemijająca przeszkoda w jej wykonywaniu. Nawet czasowa przerwa w wykonywaniu władzy rodzicielskiej nie powoduje automatycznego zawieszenia władzy rodzicielskiej. Ocena, czy przeszkoda ma charakter przemijający, zależy od przewidywanego czasu jej trwania, który nie może być zbyt odległy. Jeżeli przeszkoda ma trwać wiele lat, np. skazanie na wieloletnią karę pozbawienia wolności, należy uznać, że ma ona trwały charakter. Obiektywna ocena przesłanek zawieszenia władzy rodzicielskiej dokonywana jest przez sąd, musi być podyktowana dobrem dziecka i wszechstronną oceną całokształtu okoliczności sprawy. Przykładowo zawieszenie nie będzie celowe wówczas, gdy rodzice wyjechali za granicę, pozostawiając dziecko u dziadków godnych zaufania, a nie zachodzi pilna potrzeba załatwienia konkretnej sprawy dziecka.

Mimo zawieszenia władzy rodzicielskiej władza ta – odmiennie niż w wypadku jej pozbawienia – nadal istnieje, z tym zastrzeżeniem, że rodzice są wyłączeni od jej sprawowania, co powoduje, że w razie zawieszenia władzy obojga rodziców ustanawia się dla dziecka opiekę. Sąd opiekuńczy zawieszając władzę rodzicielską, rozpatruje każdy przypadek indywidualnie. Sąd ocenia, w szczególności, czy przeszkoda ma charakter przemijający, czy dotyczy tylko jednego, czy też obojga rodziców oraz czy dobro dziecka w konkretnym przypadku wymaga zastosowania takiego rozwiązania i ustanowienia dla dziecka opiekuna prawnego. Zawieszenie władzy rodzicielskiej jest więc czynnością fakultatywną, a nie obligatoryjną i zależy wyłącznie od uznania sądu. Sądem właściwym do rozpoznania sprawy o zawieszenie władzy rodzicielskiej jest sąd opiekuńczy-sąd rejonowy właściwy z uwagi na miejsce zamieszkania lub pobytu dziecka. Postanowienie o zawieszeniu władzy rodzicielskiej może być wydane tylko po przeprowadzeniu rozprawy. Dotyczy to również uchylenia postanowienia którego przedmiotem jest zawieszenie władzy rodzicielskiej. O zawieszeniu władzy rodzicielskiej może orzec także sąd w wyroku orzekającym rozwód, separację lub unieważnienie małżeństwa. Zawieszenie władzy rodzicielskiej nie daje podstaw do wydania orzeczenia o przysposobieniu dziecka.