zawarcie małżeństwa przez osobę z chorobą psychiczną lub niedorozwojem umysłowym

 

Małżeństwem na gruncie obowiązujących przepisów jest związek kobiety i mężczyzny zawarty z reguły przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Przepisy Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego zawierają szereg ograniczeń, które uniemożliwiają skuteczne zawarcie związku małżeńskiego. Wśród przesłanek uniemożliwiających zawarcie związku małżeńskiego, Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy wyróżnia zawarcie związku małżeńskiego przez osobę z chorobą psychiczną lub niedorozwojem umysłowym.
Zgodnie z przepisami Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego, nie może zawrzeć małżeństwa osoba dotknięta chorobą psychiczną albo niedorozwojem umysłowym. Jeżeli jednak stan zdrowia lub umysłu takiej osoby nie zagraża małżeństwu ani zdrowiu przyszłego potomstwa i jeżeli osoba ta nie została ubezwłasnowolniona całkowicie, sąd może zezwolić jej na zawarcie związku małżeńskiego.
Zawarcie małżeństwa z osobą chorą psychicznie jest podstawą do unieważnienia takiego związku, tylko wtedy gdy, małżonek nie wiedział o chorobie współmałżonka.
Unieważnienia małżeństwa z powodu choroby psychicznej albo niedorozwoju umysłowego jednego z małżonków może żądać każdy z małżonków. Z drugiej strony nie można unieważnić małżeństwa z powodu choroby psychicznej jednego z małżonków po ustaniu tej choroby.
Osoba chora psychicznie może zawrzeć małżeństwo jedynie na podstawie zezwolenia udzielonego przez sąd. W postanowieniu o udzieleniu zezwolenia na zawarcie małżeństwa przez osobę chorą psychicznie lub dotkniętą niedorozwojem umysłowym wymienia się osobę, z którą małżeństwo ma zostać zawarte. Sąd orzekający powinien więc również rozważyć, czy osoba, z którą małżeństwo ma być zawarte będzie należytą podporą dla małżonka chorego lub upośledzonego. Zezwolenia na zawarcie małżeństwa udziela sąd rejonowy, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy, w trybie postępowania nieprocesowego. Podstawą wszczęcia postępowania jest wniosek pochodzący od osoby dotkniętej chorobą psychiczną lub niedorozwojem umysłowym.

W przypadku osób całkowicie ubezwłasnowolnionych zawarcie związku małżeńskiego jest niemożliwe.