ustalenie istnienia stosunku pracy

Powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy to uprawnienie przysługujące każdemu zatrudnionemu na innej podstawie niż umowa o pracę- umowa o dzieło, umowa zlecenie- jeśli warunki w jakich wykonuje świadczenie odpowiadają stosunkowi pracy. Instytucja ta ma na celu przeciwdziałanie niezgodnemu z prawem zastępowaniu umów o pracę tzn. “śmieciówkami”. Zgodnie z przepisem art.22 § 12 Kodeksu pracy zakazane jest zastępowanie umów o pracę umowami cywilnoprawnymi przy zachowaniu warunków, jakie spełniać powinien stosunek pracy. Zastępowanie umów o pracę, umowami cywilnoprawnymi jest dla pracodawców korzystne, z uwagi na zwolnienie ich z większości zobowiązań, jakie ciążyłyby na nich zgodnie z przepisami prawa pracy.
Pracownik zatrudniony na podstawie umowy zlecenie czy umowy o dzieło nie będzie mógł skorzystać z płatnego urlopu, nie przysługuje mu gwarancja minimalnego wynagrodzenia, a zakończenie z nim współpracy może nastąpić z dnia na dzień. Niestety wielu z nas godzi się na takie warunki zatrudnienia, głównie ze strachu przed bezrobociem. Często dzieje się tak, że zakres czynności wykonywanych przez osobę zatrudnioną na podstawie umowy cywilnoprawnej odpowiada w rzeczywistości stosunkowi pracy.
Z żądaniem ustalenia istnienia stosunku pracy można wystąpić w razie wątpliwości, że dana osoba zatrudniona była nie na podstawie umowy cywilnoprawnej lecz na podstawie umowy o pracę. Z powództwem takim można zwrócić się do sądu pod warunkiem posiadania interesu prawnego.
Nie można jednoznacznie określić schematu postępowania w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy. Jest to uzależnione od konkretnego stanu faktycznego. W każdym bądź razie zadaniem sądu jest ustalenie czy w danej sprawie więcej cech świadczy o istnieniu stosunku cywilnoprawnego, czy też o istnieniu stosunku pracy. W pierwszym przypadku sąd oddali powództwo, w drugim je uwzględni.