zmiana wyroku rozwodowego w zakresie władzy rodzicielskiej

Sąd rozwiązujący małżeństwo przez rozwód w wyroku rozwodowym orzeka również o władzy rodzicielskiej nad małoletnimi wspólnymi dziećmi małżonków. W przypadku zmiany okoliczności w zakresie powierzenia władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców albo gdy wymaga tego dobro małoletniego właściwy sąd może zmienić wyrok rozwody w przedmiocie władzy rodzicielskiej.  

Według postanowień art. 106 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w przypadku zmiany okoliczności oraz, gdy wymaga tego dobro małoletniego dziecka Sąd może zmienić prawomocne postanowienie w zakresie wykonywania władzy rodzicielskiej.
W wyroku rozwodowym znajdują się konkretne rozstrzygnięcie w przedmiocie władzy rodzicielskiej, polegające na tym, że sąd może powierzyć władzę rodzicielską jednemu z rodziców ograniczając tym samym władzę rodzicielską drugiego rodzica tylko do określonych praw i obowiązków – np. decydowania o zmianie szkoły, zmianie miejsca zamieszkania – jak również może powierzyć władze rodzicielską obojgu rodzicom. Zmiana rozstrzygnięcia w przedmiocie władzy rodzicielskiej wprowadzana jest na podstawie postanowienia sądu rejonowego- sądu opiekuńczego. Właściwy jest sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania dziecka.
Postanowienie dotyczące zmiany rozstrzygnięcia w przedmiocie władzy rodzicielskiej sąd może wydać jedynie po przeprowadzeniu rozprawy.
Sąd bierze tu pod uwagę sytuację dziecka, dotychczasowy sposób wykonywania władzy rodzicielskiej.
Zgodnie z Konwencją o prawach dziecka, kierując się celowością, przy uwzględnieniu stopnia dojrzałości małoletniego oraz charakteru sprawy opiekuńczej, właściwy sąd powinien zapoznać się ze stanowiskiem tego małoletniego, mając na względzie jego dobro.
W art. 106 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie przewidziano żadnych ograniczeń co do zakresu zmiany istniejącego orzeczenia o władzy rodzicielskiej. Zmiana orzeczenia może polegać więc nie tylko na przywróceniu władzy rodzicielskiej, ale również na uchyleniu lub zmianie orzeczenia o ograniczeniu władzy rodzicielskiej.
W sprawach o odebranie dziecka czy o pozbawienie władzy rodzicielskiej dziecko nie jest uczestnikiem postępowania, gdyż zdaniem Sądu Najwyższego sprawa o pozbawienie rodziców władzy rodzicielskiej dotyczy wyłącznie sfery rodziców, a jej przedmiotem jest ocena ich postępowania. Wynika to również z tego, że udział w postępowaniu o pozbawienie władzy rodzicielskiej z pewnością może wywrzeć ujemny wpływ na dziecko i godziłoby to w jego dobro. Zdaniem Sądu Najwyższego odnosi się to również do spraw których przedmiotem jest zmiana wyroku rozwodowego w zakresie rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej.

Rozstrzyganie w zakresie władzy rodzicielskiej może być również samoistnym przedmiotem postępowania przed właściwym Sądem Rejonowym według właściwości ogólnej.